AAA
'Help i Glybiau a Gwirfoddolwyr Chwaraeon yng Nghymru '

Erthyglau

Beth mae’r system Anrhydeddau’n ei olygu i chi?

Beth mae’r system Anrhydeddau’n ei olygu i chi?

Rydw i’n clywed y sylw’n aml mai un o’r pethau hynny sy’n digwydd ddwywaith y flwyddyn yw e lle mae pobl uchel eu proffil yn cael ‘gong’ am ryw gymhelliant gwleidyddol. Mae’r newyddion yn hawlio’r penawdau am rai dyddiau ac mae pobl yn canmol y dewisiadau poblogaidd ac yn cwyno am y system gyda’r dewisiadau amhoblogaidd. Mae’r cwestiwn yn codi’n aml, os mai dyma’r cyfan mae’r system Anrhydeddau’n ei wneud, oes arnom ni ei hangen hi o hyd?

Rydw i eisiau gofyn cwestiwn ychydig yn wahanol. Fyddech chi’n hoffi gwneud yn siŵr bod yr holl bobl hynny yn eich cymuned leol neu eich chwaraeon chi, sy’n codi ar awr annaearol dros y penwythnos i hyfforddi eich plant chi, yn cael eu cydnabod am eu gwaith? Rydyn ni i gyd yn gwybod am rywun sy’n mynd yr ail filltir. Pobl sy’n gwirfoddoli eu hamser i helpu eraill. Pobl sydd wedi hyfforddi’r tim pêl droed plant ar ôl ysgol am flynyddoedd. Athrawon nofio sydd (yn 80 oed erbyn hyn efallai) yn dal i ddysgu plant i nofio ac sydd, fwy na thebyg, wedi achub cannoedd o fywydau rhag boddi (petaen ni ond yn gwybod!). Pobl sy’n dyfarnu ac yn cefnogi ac yn golchi’r cit. Pobl sy’n cyrraedd gyntaf i agor ac yn cloi ar ôl i bawb fynd adref, ar ôl sgubo llawr y clwb cyn gadael. Rydyn ni i gyd yn gwybod am rywun fel hyn ...      

… felly, yn ôl at fy nghwestiwn i a sut mae’n cysylltu â’r system Anrhydeddau?

Wel, dyma’r peth. Mae gwefan .gov yn dweud hyn:

Gall unrhyw un enwebu rhywun am anrhydedd.

Rwy’n siŵr nad oeddech chi’n gwybod hynny! Felly, am beth mae hynny’n gwneud i chi feddwl? Mae’r wefan hefyd yn dweud:

 Mae pobl yn cael eu hanrhydeddu am gyflawniadau fel:

  • gwneud gwahaniaeth i’w cymuned neu eu maes gwaith
  • gwasanaeth gwirfoddol tymor hir
  • gwella bywyd pobl llai abl i helpu eu hunain

Gadewch i ni feddwl am hynny am funud. Unrhyw rai o’r bobl rydw i wedi’u crybwyll uchod, ydyn nhw wedi ymrwymo i helpu eu cymuned neu eu camp? Ydyn nhw’n rhoi eu hamser yn wirfoddol? Mae helpu pobl i ddysgu nofio’n achub bywydau. Mae hyfforddi pêl droed neu gymnasteg neu badminton yn cadw pobl yn iach ac yn egnïol ac mae’r holl bobl uchod yn gwneud bywyd yn well i eraill, gan rannu hwyl, dathlu llwyddiant ac annog cynnydd – a dim ond rhai esiamplau ydi’r rhain. Rydw i’n siŵr y gallwch chi feddwl am lawer mwy.

Mae hyn yn codi ambell gwestiwn – i ddechrau, ydi hyn yn golygu urddo’r athro nofio lleol yn syr? Nac ydi mae gen i ofn, ond dyma ambell ddisgrifiad o wefan .gov eto:

  • OBE
    • Mae’r anrhydedd hon yn cael ei dyfarnu am rôl leol fawr mewn unrhyw weithgaredd, gan gynnwys pobl y mae eu gwaith wedi eu gwneud yn hysbys yn genedlaethol yn eu maes o ddewis.
  • MBE
    • Mae’r anrhydedd hon yn cael ei dyfarnu am gyflawniad neu wasanaeth eithriadol i’r gymuned. Bydd hyn wedi cael effaith dymor hir a sylweddol, ac yn unigryw ac yn esiampl dda i eraill.
  • BEM
    • Mae’r anrhydedd hon yn cael ei dyfarnu am wasanaeth ‘uniongyrchol’ i’r gymuned leol. Gallai hyn fod yn weithgaredd elusennol neu wirfoddol tymor hir, neu waith arloesol am gyfnod cymharol fyr (3 i 4 blynedd) sydd wedi gwneud gwahaniaeth mawr.

Wrth ddarllen y disgrifiadau yma, ydyn nhw’n swnio’n berthnasol i rywun rydych chi’n ei adnabod? Ac, wedyn, ydi’r system Anrhydeddau’n gwneud unrhyw synnwyr iddyn nhw? Y peth ydi, mae cryn dipyn o ganlyniadau os bydd y person rydych chi’n ei adnabod yn cael ei enwebu ac os bydd anrhydedd yn cael ei dyfarnu iddo. Mae’n cael mynd i Balas Buckingham i gasglu ei wobr – mae’n mynd â ffrind neu aelod o’r teulu gydag e, yn aml iawn, y person sydd wedi cael ei ddeffro am 6am bob bore Sadwrn gan bartner yn gadael i fynd i hyfforddi, pan oedd e neu hi eisiau cael cysgu’n hwyrach! Mae’r clwb neu’r gamp a’r gymuned yn cael eu cydnabod drwy gael proffil uwch neu ddim ond balchder bod un ohonyn nhw wedi cael ei gydnabod am y gwaith mae’n ei wneud. Gall ennill y math yma o wobr fod yn ysbrydoliaeth i eraill ac rydyn i gyd yn dod i wybod bod eu gwaith caled wedi cael ei wobrwyo gan ddiolch enfawr. Dydi hyn ddim yn swnio fel ‘cymhelliant gwleidyddol’ i mi ... mae hyn yn swnio fel ‘diolch yn fawr’ ac ‘rydyn ni wir yn ddiolchgar am beth rydych chi’n ei wneud’ ac ‘rydych chi wedi gwneud gwahaniaeth’!

Beth nawr? Wedi cael eich ysbrydoli i lenwi’r ffurflen? Gobeithio!

Dyma rai manylion. I enwebu rhywun, rhaid i chi gael:

  • ei enw, oedran, cyfeiriad a manylion cyswllt
  • manylion am waith neu wirfoddoli perthnasol mae wedi’i wneud
  • manylion am unrhyw wobrau neu gydnabyddiaeth mae wedi’u cael
  • 2 lythyr cefnogi i ategu eich enwebiad – dylai’r rhain fod gan bobl sy’n adnabod y person sy’n cael ei enwebu’n bersonol

Gallwch gynnwys unrhyw dystiolaeth sydd gennych chi o gydnabyddiaeth mae’r person rydych chi’n ei enwebu wedi’i chael am ei gyflawniadau, er enghraifft, erthyglau, lluniau neu lythyrau, ac mae posib postio neu e-bostio enwebiad. Ewch i’r wefan https://www.gov.uk/honours/nominate-someone-in-the-uk am fwy o fanylion.

Mae canllaw defnyddiol ar sut i ysgrifennu enwebiad ar gael a pheidiwch â phoeni am sillafu (dydw i ddim yn siŵr yw e’n dweud hynny!), a pheidiwch â phoeni chwaith os na fyddwch chi’n clywed unrhyw beth am sbel. Weithiau mae’r system yn cymryd 12 i 18 mis felly peidiwch â chynhyrfu os na fyddwch yn clywed unrhyw beth yn syth – a chofiwch, mae’n gyfrinach fawr nes bod yr enwau’n cael eu rhyddhau yn y Flwyddyn Newydd neu ar ben blwydd swyddogol y Frenhines ym mis Mehefin.

Dathlu llwyddiant, anrhydeddu cyflawniadau a thynnu sylw at waith caled neu wasanaeth hir na fyddai’n cael sylw fel arall – dyna holl bwrpas y system Anrhydeddau. Dydi hynny ddim yn beth drwg – nac ydi?

 

Gweld pob astudiaeth achos